नेपाल बारेको फिल्म उत्कृष्ट सूचीमा

काठमाडौ, पुस १४ - नेपालमा खिचिएको एक चलचित्रलाई बीबीसीले सन् २०१३ को उत्कृष्ट सूचीमा राखेको छ । बीबीसीका फिल्म समीक्षक टम ब्रुकले तयार पारेको उत्कृष्ट १० को सूचीमा नेपालमा खिचिएको फिल्म मनकामनालाई उत्कृष्ट ठहराइएको हो । ब्रुकले तयार पारेको सूचीमा मनकामनालाई छैठौं नम्बरमा राखिएको छ । गोरखा जिल्लामा पर्ने प्रसिद्ध मनकामना दर्शनका लागि केबुलकार चढेर जाने एक तीर्थयात्री समूहमाथि फिल्म बनेको छ । स्टेफिन स्प्रे र पाचो भेलेजले निर्देशन गरेको फिल्मले नेपाली तीर्थयात्रुको भिन्न भिन्न मनोदशा व्यक्त गर्ने फिल्लम एक घण्टा ५८ मिनेटको छ । स्वीजरल्याण्डको लोकार्नो फिल्म फेस्टिभल, क्यानडाको टोरेन्टो फिल्म फेस्टिभल, अमेरिकाको न्यूयोर्क फिल्म फेस्टिभल र एएफआई फेस्टमा प्रदर्शित फिल्मले समीक्षकबाट प्रशंसा पाएको थियो । सन् २०१४ फेब्रुअरीमा हुने ओस्कार अवार्ड समारोहमा पूर्वसन्ध्यामा बीबीसीको यो सूची सार्वजनिक भएको हो । सूचीमा सन् १८४० दशकताका वेलायतमा रहेको दासताबारे निर्मित चलचित्र टुवेल्भ ईयर्स अ स्लेभलाई एक नम्बरमा राखिएको छ । कम्प्युटरले निर्माण गरेको महिला स्वरमा लठ्ठ हुने पुरुष पात्रको चरित्रमा निर्मित अमेरिकी फिल्म 'हर' लाई सूचीको दोस्रो स्थानमा राखिएको छ । सन् २०१३ मा निर्माण गरिएको थि्रलर फिल्म ग्राभिटी सूचीको तेस्रो स्थानमा छ ।

के अब इंडिया मा आम आदमी पार्टी ले भने जस्तो होला र ? सोचनीय भयको छ video हेर्नुहोस

देवयानी प्रकरण र अमेरिकी सर्वाेच्चता

'डेमोक्रेसिस नेभर फाइट इच अदर्स' अर्थात प्रजातन्त्रहरू एकअर्काविरुद्व झगडा गर्दैनन् । यो अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको स्थापित नीति उदारवादको एक महत्त्वपूर्ण मान्यता हो । जसले मुख्यतः प्रजातन्त्र, व्यक्तिगत स्वतन्त्रता, मानवअधिकार, अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक समन्वय र कानुनी राज्यको अवधारणालाई आत्मसात् गर्छ । यदि सामान्य विवाद भए पनि दुई प्रजातान्त्रिक मुलुकबीचको समझदारी र वार्ता, त्योभन्दा पनि महत्त्वपूर्ण पक्ष, दुई देशबीचको आर्थिक अन्तरसम्बन्धले समस्याको हल निकाल्छ् भन्ने मान्यता राखिन्छ । यो विश्वव्यापी रूपमा स्थापित मान्यताको पृष्ठभूमिमा घरेलु कामदारमाथि पारिश्रमिक, शोषण र प्रवेशाज्ञाका लागि नक्कली कागजात पेस गरेको अभियोगमा न्युयोर्कस्थित भारतीय कूटनीतिक नियोग उपप्रमुख देवयानी ंंखोबरागन्डे पक्राउ प्रकरणले विश्वको शक्तिशाली प्रजातन्त्र अमेरिका र विश्वको ठूलो प्रजातन्त्र भारतबीचको सम्बन्धमा चिसोपन आएको छ । भलै, देवयानी दुई लाख पचास हजार अमेरिकी डलरमा तारिखमा रिहा भए पनि, विशेषतः भारतीय संस्थापन पक्षले आफ्नो कूटनीतिज्ञसँग गरिएको अमेरिकी व्यवहार र तौरतरिकामाथि चुनौती शैलीमा औंला उठाएको छ । दुई देशबीचको सम्बन्धमाथि प्रश्न उठाइएको छ । उसले नयाँ दिल्लीस्थित अमेरिकी दूतावासको सुरक्षा प्रबन्धबाट समेत हट्ने गम्भीर प्रकृतिको कदम उठाएको छ । यसले मूलतः 'हामी पनि कम छैनौं' भन्ने भारतीय सन्देश मुखान्तरित भएको छ । यता, अमेरिकाका लागि यो प्रकरण अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक सम्बन्ध र जेनेभा महासन्धिभन्दा घरेलु कानुनबाट निर्देशित देखिन्छ । जुनसुकै राष्ट्रिता होस् या हैसियत, सबैले अमेरिकी भूमिमा अमेरिकी कानुनको दायराभित्र बस्नुपर्छ भन्ने अमेरिकी नीतिअन्तर्गत घरेलु कानुनमार्फत नै एक कूटनीतिज्ञलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउने अमेरिकी रवैया विश्व सर्वाेच्चताको उपज हो भन्नेमा शंकै छैन । विदेशमन्त्री जोन केरीको दुःख व्यक्तबाहेक अमेरिकी केन्द्रीय सरकारले भारतीय समकक्षीहरूको क्रियाप्रति कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन । यहाँनिर जिज्ञासा उठ्छ, अमेरिकामा भारतको मागको सुनुवाइ होला ? वा भारतीय विरोधले अर्थ राख्ला ? न्युयोर्कस्थित उपवाणिज्य दूत देवयानी पक्राउ, कूटनीतिक सहुलितसम्बन्धी भियना महासन्धिको आर्टिकल ४१ को विपरीत छ भन्नेमा यस क्षेत्रका सामान्य जानकारको सायदै विमति होला । भारतले यसैका आधारमा आफ्ना कर्मचारी पक्राउप्रति तीव्र विरोध मात्र गरेको छैन, अमेरिकाले माफी माग्नुपर्ने अडान लिएको छ । प्रत्युत्तरमा अमेरिकाले यसलाई बेवास्ता गरेको छ । उसो त यस सम्बन्धी अमेरिकी 'कोड अफ कन्डक्ट' अन्तर्गत धारा २५२ को उपधारा २२ पनि जुनसुकै अदालतले विदेशी कूटनीतिज्ञविरुद्वका जघन्य अपराधबाहेकका उजुरी अस्वीकार गर्ने स्पष्ट व्यवस्था छ । तर अमेरिकाले यो घटनालाई ठूलो 'इस्यु' मानिने घरेलु अपराधसँग जोडेको छ । देवयानीमाथि अमेरिकी कानुनको उल्लंघन गरेको र घरेलु कामदारमाथि आर्थिक शोषण गरेको आरोप छ । घरेलु कामदारको हकअधिकार हननसम्बन्धी यो प्रकरण, अमेरिकी केन्द्रीय सरकारको पहुँच बाहिर देखिन्छ । कानुनी राज्य स्वायत्तताको परिपाटी स्थापित अमेरिकामा देवयानी पक्राउ र कारबाही प्रक्रिया, न्युर्याेक राज्यको कानुनमुताविक भइरहेको छ । उनको पक्राउ आदेश र कारबाहीको प्रक्रिया 'म्यानहाटन अर्टनी' ले अघि सारेको छ । यसमा चाहेर पनि ओबामा प्रशासनले हस्तक्षेप गर्न सक्ने छैन । अर्काेतर्फ, दिनुहँझैं भारतीय नियोग परिसरमा हुने अधिकारकर्मीहरूको विरोध र भारतीय कूटनीतिज्ञमाथि कारबाहीको मागले यो प्रकरणलाई दुई देशको सम्बन्धको दायराभन्दा बाहिर धकेल्दै छ । अन्तर्राष्ट्रिय नीति कानुनलाई ठाडो चुनौती दिने लामो इतिहास बोकेको अमेरिका, देवयानी प्रकरणसँगै कोही पनि अमेरिकी कानुनभन्दा माथि नरहेको स्पष्ट सन्देश दिँदै छ । यसले कम्तीमा विश्वव्यापी मानवअधिकार र कानुन पक्षपातीहरूलाई खुसी तुल्याएको छ । यो अमेरिकी रवैया उसको विश्व सर्वाेच्चताबाट निर्देशित छ । उसले आफूखुसी नीतिनियमको व्याख्या र कार्यान्वयन गर्दै छ । यसको उदाहरणका लागि धेरै टाढा गइरहनु पर्दैन । सन् २०११ जनवरीमा पाकिस्तानको लाहोरस्थित अमेरिकी कन्सुलटमा कार्यरत अमेरिकी पूर्वसैनिक एवं अमेरिकी गुप्तचर संस्था सीआईए सम्बद्व रेमन्ड एलेन डेभिसद्वारा दुई हतियारधारी पाकिस्तानीसहित एकअर्का पाकिस्तानी मारिँदा उनी मान्छे मारेको अपराधमा पाकिस्तानी सरकारद्वारा पक्राउ परे र जेल हालियो । तर भियना महासन्धिको व्यवस्थाको व्याख्या गर्दै अमेरिका, डेभिसलाई करिब तीन महिनापछि छुटाउन सफल रह्यो । अमेरिकी प्रेसले भारतीय कूटनीतिज्ञबाट भएको घरेलु कामदारमाथिको आर्थिक शोषण र भिसाका लागि गलत विवरण पेस गरेको प्रकरणलाई तेस्रो विश्वका लागि सामान्य घटनाक्रम भएको उल्लेख गरेको छ । त्यसैकारण तेस्रो विश्वका कूटनीतिज्ञहरूले पटकपटक अमेरिकी भूमिमा यस्ताखाले घटनाक्रम दोर्‍याइरहेको उनीहरूको टिप्पणी छ । यसले मुख्यतः उदाउँदै आइरहेको तेस्रो विश्व र पहिलो विश्वबीचको अन्तरलाई संकेत गर्छ । यसअघिका दुई यस्तैखाले प्रकरण भएका थिए, जसमा दुई भारतीय कूटनीतिज्ञहरूमाथि घरेलु कामदारमाथिको यौन र आर्थिक शोषणको आरोप लगाइएको थियो । न्युयोर्कमा, देवयानी प्रकरण, भारतीय कूटनीतिक कर्मचारी संलग्न रहेको, तेस्रो घरेलु कामदार शोषणसम्बन्धी घटना हो । यसले उदाउँदो शक्तिका रूपमा प्रचारित भारतको छविलाई केही हदसम्म प्रभावित पारेको विश्लेषकहरूको दाबी छ । भारतीय कूटनीतिक कर्मचारीको पक्राउ प्रकरणलाई उसले आफ्नो आत्मसम्मानमा ठेस लागेको महसुस गरे पनि अमेरिका भारतप्रति बेवास्ता दर्साउँदै छ । अमेरिका किन यस्तो गर्दै छ ? सन् १८८० को दशकदेखि विश्व मञ्चमा महाशक्ति राष्ट्रका रूपमा उदाएको अमेरिका, शीतयुद्वको अन्त्यपछि एक्लो महाशक्ति हो । पछिल्ल्ाो समयमा संसारलाई चकित पार्ने चिनियाँ मोडेलको अर्थतन्त्रले अमेरिकी सर्वाेच्चतालाई चुनौती दिइरहेको स्थितिमा भारतको जनसंख्या, आर्थिक वृद्विदर र अर्थतन्त्रको अन्तरसम्बन्धको आधारले उसलाई पनि अर्काे उदाइरहेको विश्व शक्तिका रूपमा हेरिएको छ । सन् २०१२ मा ओबामा प्रश्ाासनको 'पिभोट एसिया' -युरोप केन्दि्रत अमेरिकी नीति र लगानीलाई एसियातर्फ 'डाइभर्ट' गर्ने विदेश नीति) ले यसैलाई पुष्टि गर्छ । दुई प्रजातान्त्रिक शक्तिका रूपमा गठबन्धित अमेरिका र भारतले पछिल्लो समयमा आणविक सन्धिमार्फत आफ्नो सम्बन्धलाई मजबुत पारे पनि व्यापार दुवैको स्वार्थ हो । यो पृष्ठभूमिमा सन् २०१० को नोभेम्बरमा भारतीय संसद्मा अमेरिकी राष्ट्रपति बाराक ओबामाले सम्बोधनमार्फत विश्व मानचित्रमा भारतलाई 'उदाइरहेको' नभएर 'उदाइसकेको' शक्तिको संज्ञा मात्र दिएनन्, युरोपेली शक्ति जर्मनी र दशकौंको व्यापार साझेदार जापानको योजनालाई समेत बेवास्ता गर्दै उनले राष्ट्र संघको सुरक्षा परिषद्को स्थायी सदस्य बन्ने भारतीय चाहनाप्रति अमेरिकीले अप्रत्यक्ष सर्मथन दर्साए । सम्भवतः कुनै बहालवाला अमेरिकी राष्ट्रपतिले भारतका पक्षमा यति साह्रो लबिङ सायदै गरेका थिए । यो पृष्ठभूमिमा देवयानी काण्डका विषयमा अमेरिकी रवैयाले क्रुद्व भारतीय पक्षले भारत भ्रमणमा रहेका अमेरिकी संसद्को प्रमण्डललाई बेवास्ता गर्नु, 'आफू कोहीभन्दा कम नरहेको' भन्ने अर्थ राख्छ । तर यथार्थमा त्यस्तो देखिँदैन । भारत, अझै अमेरिकासँग जोरी खोज्ने समकक्षीको हैसियतमा पुगेको विश्लेषण गलत हो । कुल गार्हस्थ उत्पादनका आधारमा भारतीय अर्थतन्त्र अमेरिकाभन्दा पन्ध्रौं गुणा सानो छ । अर्काे महत्त्वपूर्ण के भने अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार कुल जनसंख्याको एक तिहाइ जनसंख्या गरिबीको रेखामुनि -प्रतिदिन एक दशमलब २५ डलरभन्दा कम कमाउने) रहेको भारत र प्रतिव्यक्ति आय पचास हजार अमेरिकी डलरको हाराहारीमा रहेको अमेरिकाबीच अझै ठूलो आर्थिक एवं सामाजिक अन्तर छ । व्यापार साझेदारमा पनि भारत, अमेरिकी सूचीको शीर्ष दस राष्ट्रभित्र पर्दैन । रह्यो अन्तरसम्बन्धको कुरा, उदाहरणका लागि, अमेरिकी सम्बन्ध भारतीय चिरप्रतिद्वन्द्वी पाकिस्तानसँग त्यस्तै महत्त्वको छ । भलै, हरेक अमेरिकी राष्ट्रपतिहरूका लागि पाकिस्तान 'टि्रकी एक्टर' भए पनि पाकिस्तानबिना सुरक्षा केन्दि्रत अमेरिकी विदेश नीति कठिन छ । चीन सन्दर्भ उल्लेख गर्दा ऊ अमेरिकी विदेश नीतिको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पाटो एवं नम्बर एकको प्राथमिकतामा पर्छ । प्रतिस्पर्धामा आमनेसामने भए पनि, चीन र अमेरिकाबीचको व्यापार साझेदार, भारतको साझेदार झन्डै भन्दा पाँच गुणा ठूलो छ । रह्यो, अमेरिकी सर्वाेच्चताको कुरा, विश्व सुरक्षा बजेटको चालीस प्रतिशतभन्दा हिस्सा ओगट्ने अमेरिकालाई आगामी केही दशकहरूसम्म पनि कुनै पनि राष्ट्रले चुनौती दिन सक्ने सम्भावना अहिलेलाई देखिँदैन । विश्व सुरक्षा व्यवस्था धेरै हदसम्म अमेरिकी संयन्त्रमै केन्दि्रत छ । सन् २०११ को लिबिया र सन् २०१३ को माली आक्रमणमा प|mान्सलगायतका अन्य युरोपेली राष्ट्रहरूले अमेरिकी सैनिक उकरण र युद्धक विमानहरू सापटी लिएर सफलता हासिल पक्ष यहाँतिर स्मरणीय छ । यो स्थितिमा भारतीय पक्षले आफ्ना कूटनीतिक कर्मचारीका विषयमा दिएको दबाब सार्

पशुपालन गर्दै हुनुहुन्छ ? पहिले यसमा ध्यान दिनुस्

 लाग्यो भने यस्तो पो हुँदो रैछ । चारवटा गाई ल्याएकोमा एउटा थारो वस्यो । तिनवटाले वहर पाए । एउटाले वहर पाएर पनि विरामी भएर दुधै दिएन । अब मैले कहिल्यै गाई पाल्ने छैन ” कतारमा काम गर्ने सरोज क्षेत्रीको दुखेसो हो यो । त्यहाँ कमाएको पैसोले आफ्नै देशमा केहि गरौं भन्ने बहवनाले उनले केहि गाई पाले आफ्नै देशमा । तर उनले सोचे जस्तो भएन । त्यसैले उनले सामाजिक सन्जालमा यस्तो दुख पोखेका हुन् । तर यस्तो दुखेसो गर्ने उनी एक्ला भने होइनन् । जिवजन्तुका बारेमा ज्ञान नहुँदा धेरैले दुख पाउँछन् । पर्याप्त ध्यान दिन सक्दैनन् । “त्यस्ति राम्री छ केटी । केटो चाहिँ ग्याँच्च परेको । केटीका त आँखै फूटेका हुन् । केटो छ, गोरो । सिनित्त परेको । उज्यालो न उज्यालो । हँसिलो अनुहार । त्यस्ती दाँत फ्याट्ट उछिट्टिएकि । हेर्दापनि काली न काली धसिंगरेसित के देखेर बिहे गर्‍या होला । एउटा बाँस जस्तो लम्बु । केटी चाहिँ खुर्सानीको बोटमा झटारो हान्ने खाले । पुड्की । त्यस्तो पटक्कै जोडी नमिल्नेपनि के हेरेर बिहे गरेका होलान् ? ” गाउँघर होस कि शहर बजार । यस्ता टिप्पणी खुब सुनिन्छन् । तर मानिसहरुले नबुझेको तथ्य के हो भने शरिरमा हर्मोनले धेरै भूमिका खेलेको हुन्छ । जोडी छनौट प्रक्रियामा । अरुले देख्दा राम्रो मानोस नमानोस । कसैका आँखामा कोहि नराम्रो देखियोस् । तर जब हर्मोनहरु एक अर्कामा मिल्छन् । एउटाको हर्मोनले अर्कोलाई आकर्षण गर्छ । तब तिनले एक अर्कालाई असाध्यै सुन्दर, अशल, राम्रो देख्छन् । त्यसो त, शरिरमा थरीथरीका हुन्छन्, हर्मोनहरु । तिनले बच्चा जन्माउन । बच्चाको विकास गर्न । लैंगिक रुपमा एकले अर्कोलाई आकर्षण गर्न । महिला र पुरुष । भाले र पोथी । एकले अर्कोलाई आकर्षण गर्न हर्मोनले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । शरिरका हर्मोनहरुको कामपनि भिन्न भिन्न हुन्छ । भिन्न गतिबिधी, कोष, शरिरका अंगमा भिन्नै खाले प्रभाव पार्छन् । बैज्ञानिकहरुले गरेको अनुसन्धानबाट के पत्ता लाग्यो भने प्रोलाक्टिन र कोर्टीकोस्टेरोन भनिने हर्मोनले चरा र अन्य जन्तुकोको प्रजनन् याममा तिनको बानीब्यवहारमा महत्वपूर्ण काम गर्छ । त्यो हर्मोनको मात्राले एउटा प्रजननकालको पोथीले कति वटा फुल पार्छे । कुन बेला फुल पार्न शुरु गर्छे । कति समयको फरकमा पार्छे भन्नेपनि निर्देशित गर्छ । त्यसैले चरा र जनावरको हर्मोनको मिश्रणले तिनको सन्तान जन्माउने सफलतामा महत्वपूर्ण पक्ष हो । यसले गर्दा तिनको क्रमिक विकास (इभोलुसन) पनि कता जान्छ, कसरि हुन्छ भन्ने सायद निर्देशित गर्छ । गाउँ घरमा पाइने भँगेरा (हाउस स्पाएरो) मा अनुसन्धान गर्दा यो तथ्य फेला पर्‍यो । प्रजननकाल अघि र प्रजननकाल पछिका भँगेरामा हर्मोनको मात्रा अनुसन्धान गरेर यो तथ्य फेला परेको हो । हरेक भँगेराको फुलको संख्या फरक । बचेराको संख्या फरक । तिनले कोरलिसकेपछि सफलताका साथ हुर्काउने बचेराको संख्यापनि फरकनै हुन्छ । प्रजननकाल अघि जुन भँगेराको रगतमा कोर्टीकोस्टेरोन हर्मोन कम हुन्छ ति अधिकांश बचेरा हुर्काउँछन् सफल हुन्छन् । खासगरि त्यो हर्मोन जुन चराको प्रजननकाल अघि कम र प्रजननकालमा बढि हुन्छ तिनको पुनरुत्पादन सफलता (रिप्रोडक्टिभ सक्सेस) पनि उच्च । किनकि तिनले ओथारो बस्न राखिएका फुलको झुण्ड (ब्रुड) मा प्रशस्त शक्ति लगानी गर्छन् । त्यसको बिपरित जुन जनावरले हर्मोनको प्रतिक्रिया धेरै जनाउँछन् तिनमा तनाव उत्पन्न हुन्छ । त्यसले गर्दा आफ्ना बच्चालाई आहारापनि कम खुवाउँछन् । बच्चापनि थोरै जन्माउँछन् । बैज्ञानिकहरुका अनुसार प्रोलाक्टिन हर्मोनले पहिलो पटक फुल कहिले पार्छ भन्ने समय निर्धारण गर्न मुख्य भूमिका खेल्छ । यो हर्मोन उच्च हुने पोथीले छिटो फुल पार्न थाल्छन् । त्यसको परिणाम ? बचेरापनि धेरै कोरल्छन् । भाले र पोथी दुबैको हर्मोनमा समानता छ भने त्यसले झन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । तर बैज्ञानिकहरुले के थाह पाउन सकेका छैनन् भने यस्तो अवस्थामा भाले र पोथी एक अर्काको हर्मोनलाई प्रभाव पार्छन् कि पार्दैनन् ? तिनले आफ्नो हर्मोनको मात्रासित मेल खाने जोडी पो रोज्छन् कि ? प्रोलाक्टिन र कोर्टिकोस्टेरोन हर्मोनले बच्चा जन्माउने प्रजननको अवस्था शुरु हुने बेला ब्यक्तिगत लगानी गर्दा त्यसलाई नियन्त्रण गर्ने भन्ने कुरामा अझ महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । चराहरुमा देखिएको यो अध्ययन अन्य जनावरमापनि लागू हुन्छ । गाइ पालकहरुलेपनि ध्यान दिनुपर्छ । जसका गाइभैसिँ बढि तनावमा बाँच्छन् । तनाबमा बाँधिन्छन् । कुट्ने गरिन्छ । समयमा आहार दिईन्न । ति तनावमा पर्छन् । तनावमा परेका जनावरले न राम्रोसित गर्भ बसाल्न सक्छन् । न गर्भ बसिसकेकाको बच्चा राम्रो, स्वस्थ रुपमा हुर्किन्छन् । ति तनावमा बाँच्छन् । तनाव र बेखुशि भएका जनावरमा नकारात्मक हर्मोनहरुको विकास हुन्छ । जसले गर्दा त्यस्ता जनावरले न राम्रोसित दुध दिन्छन् । न आफ्ना बच्चा राम्रोसित हुर्काउँछन् । तनावमा रहेका, सताइ एका, पीडा खपेका भालेले गर्भ बसाएका पोथीको बच्चापनि अस्वस्थ हुने संभावना बढि रहन्छ । सजिलोसित गर्भ बसाल्न सक्दैनन् तिनले । पोथीहरुपनि तनावमा छन् भने सहजै स्विकार गर्न सक्दैनन् । बैज्ञानिकहरुको अध्ययनले के पुष्टी गरेको छ भने कुटपिट गर्ने । तर्साउने । लखेट्ने । गाली गर्ने । झर्केर बोली सुन्ने । आहारा राम्रोसित नपाएका, बेलामा नपाउने जनावरबाट सफलता मिल्दैन । आफ्ना पाल्तु जनावरलाई दिनमा एक पटक मुसार्दापनि सकारात्मक हर्मोनहरु पैदा हुँदा बढि उत्पादनशिल बन्ने गरेको तथ्य फेला परेको छ ।

आफूले पढाउने छात्राले यौन दुर्व्यवहारको आरोप लगाएपछि....

गुल्मी , पुस १० - आफूले पढाउने छात्राले लगाएको दुर्व्यवहारको आरोप सहन नसकेपछि गरेको मदिरा सेवनले राष्ट्रिय मावि थोर्गाका विज्ञान शिक्षकको ज्यान गएको छ । विज्ञान संकायबाट स्नातकोत्तर उत्तीर्ण गरेका निर्मल ज्ञवालीको सोमबार राति मृत्यु भएको हो । उनले ८ वर्षदेखि विद्यालयको निमावि र मावि तहमा अध्यापन गराउँदै आएका थिए । सोमबार दिउँसो कक्षा ७ मा अध्ययन गर्ने छात्राले आफूलाई शिक्षकले यौन दुर्व्यवहार गरेको आरोप लगाएपछि दिनभर विद्यालयमा तनाव भएको थियो । विद्यार्थीहरूले त्यस्तो शिक्षकलाई कारबाही गर्न व्यवस्थापन समितिसमक्ष माग गरेका थिए । मदिरा सेवन गरेको र उच्च रक्तचापका समेत बिरामी भएकाले उनको मृत्यु भएको देखिएको अनुसन्धानमा खटिएका प्रहरी निरीक्षक निशान्त श्रीवास्तवले बताए ।

'कोरियामा नेपाली महिलामाथि घरेलु हिंसा धेरै’

काठमाडौं, पुस १० - कोरियाली नागरिकसँग बिहे गरेर उतै बसोबास गर्दै आएका नेपाली युवतीहरू चर्को घरेलु हिंसामा परेको एक अध्ययनले देखाएको छ ।

राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले हालै सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनअनुसार अधिकांश महिला कोरियामा अमानवीय वातावरणमा पिल्सिइरहेका छन् ।

'केही केहीले सुख पनि पाएका छन्,' अध्ययन टोलीमा सामेल आयोगका निवर्तमान सदस्य गौरी प्रधानले भने, 'तर धेरै युवती दुःखमा बाँचिरहेका छन् ।'

आयोगका तत्कालीन अध्यक्ष केदारनाथ उपाध्याय र सदस्यद्वय रामनगिना सिंह तथा प्रधानको टोलीले गत अगस्टमा कोरिया र मलेसियाको स्थलगत भ्रमण गरेर त्यहाँका नेपाली कामदार र बिहे गरेर गएका महिलाहरूबारे खोजबिन गरेको थियो ।

आयोगले यसरी विदेशमा गएर आफ्ना देशका नागरिकको मानव अधिकारका अवस्थामा गरेको यो पहिलो अध्ययन हो । कोरियामा नेपाली कामदारको अवस्थाबारे सम्बोधन गर्नुपर्ने महत्त्वपूर्ण विषयमध्ये महिलाको स्थिति पनि पहिलो भएको प्रधानले बताए ।

आयोगका अनुसार नेपालमा खुलेका 'म्यारिज ब्युरो' हरूले कोरियाली केटासँग बिहे गर्न नेपाली युवतीलाई फकाइफुलाई तयार पार्ने गरेका छन् । सुन्दर सपना, समृद्ध जीवन र सुखी परिवारको आस देखाएर यस्ता ब्युरोले कोरियाका बूढा र अपांग केटाहरूसँग नेपाली युवतीलाई बिहे गराइदिने गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

भ्रमणका क्रममा घरेलु हिंसाबाट मरणासन्न हुने गरी घाइते भएका नेपाली युवती पनि भेटिएको प्रधानले बताए । 'काभ्रेकी एक जना २२ वर्षकी युवतीलाई हामीले भेट्यौं,' प्रधानले भने, 'उनलाई कोरियाली श्रीमान्ले बेसरी पिटेर भित्तामा धकेल्दा टाउकामा ठूलो चोट लागेछ, त्यसका कारण उनलाई ब्रेन हम्मरेज भयो ।'

अहिले ती युवतीलाई प्यारालाइसिस भएको प्रधानले बताए । अधिकांश युवतीहरूलाई त्यहाँका कम पढेलेखेका किसानहरूले बिहे गर्ने गरेको प्रधानले बताए । 'कतिपय कमजोरी नेपाली पक्षको पनि पाइयो, कतिपय कोरियालीहरूको कमजोरी पनि देखियो,' प्रधानले भने, 'तर जेजस्तो कारण भए पनि दुःख भने हाम्रै चेलीहरूले नै पाइरहेका छन् ।'

आयोगका अनुसार कम्तीमा १ हजार नेपाली युवती हाल कोरियामा बिहे गरेर बसोबास गरिरहेका छन् । नेपाली युवतीको अवस्थाका बारेमा आयोगको टोलीले कोरियाली मानव अधिकार आयोगका पदाधिकारीलाई भेटी ध्यानाकर्षण पनि गराएको थियो ।

'उताको आयोग यसबारे निकै संवेदनशील देखिएको छ,' प्रधानले भने, 'केही कोरियाली महिला नेपालीसँग बिहे गरेर यता आएका रहेछन्, त्यसबारे पनि उनीहरूले चासो दिएका छन् ।'

लाइसेन्स र बिलबुक छिट्टै स्मार्ट कार्डमा

लाइसेन्स र बिलबुक छिट्टै स्मार्ट कार्डमा काठमाडौं– सरकारले एक वर्षभित्र लाइसेन्स र विलबुक स्मार्ट कार्डमा ल्याउने भएको छ। भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्री छविराज पन्तले स्मार्ट कार्डमा जाने तयारी अन्तिम चरणमा रहेको बताए। नेपाल अटोपत्रकार संघले सोमबार राजधानीमा आयोजना गरेको तीन महिने सडक सुरक्षा कार्यक्रमको समापनमा बोल्दै पन्तले सरकारले लाइसेन्स दिने प्रणालीमा केही सुधार गर्दा ठूलै राहत भएको बताए । 'सरकार सडक सुरक्षाको विषयमा गम्भीर छ त्यसको लागि सबै क्षेत्र सचेत हुनुपर्ने जरुरी छ,' मन्त्री पन्तले भने । ट्राफिक जनचेतना जगाउन, सवारी दुर्घटना न्युनीकरणलगायत कार्यक्रम गर्न बजेटको व्यवस्था गरिएको सचिव तुलसीप्रसाद सिटौलाले बताए । 'सरकारले यस्ता कार्यक्रमका लागि वार्षिक ४ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेकाले सरोकारवालाहरुसँग सहकार्य गरी अघि बढ्न हामी तयार छौं,' उनले भने ।

एक भोट बराबर २९ हजार ७ सय ४५ रुपियाँ खर्च

इनरुवा (सुनसरी), पुस ९ - २०१५ सालको पहिलो आमनिर्वाचनदेखि अहिलेसम्मका कुनै निर्वाचनमा मतदान नछुटाएका बक्लौरी-५, इचोल, सुनसरीका चक्रबहादुर श्रेष्ठ, ८२, का लागि यसपालिको संविधानसभा निर्वाचन अपवादजस्तै भयो। विगतका कुनै पनि निर्वाचनमा नदेखेको अन्योल उनले यसपालि देखे। अझ त्यतिखेर अचम्ममा परे, जतिबेला उनीभन्दा युवा र शिक्षित मतदाताहरू नै भटाभट मत बिगाररिहेका थिए। उनकै भनाइमा अधकट्टीमा ल्याप्चे लगाउनेहरू मसी नपुछीकन त्यही हातले मतपत्र समाउँथे र मसी मतपत्रमा लत्पतिन्थ्यो। एउटै मतपत्रमा दुईवटा छाप हान्नेको थकथकी त उनी आजसम्म पनि सुनिरहेकै छन्। सक्रिय राजनीतिमा नलागे पनि श्रेष्ठ कहिल्यै राजनीतिप्रति बेसरोकार बसेनन्। एउटा मतको महत्त्व कति हुन्छ भन्ने उनलाई राम्ररी थाहा छ। उनका बुझाइमा, के गर्दा मत बिग्रन्छ र के गर्दा बिग्रँदैन भनेर सिकाउन गाह्रो होइन। औँठाछाप लगाउनु हुँदैन भन्ने जानकारी आजका शिक्षित र युवा पिँढीमा नपुगेको देखेर भने उनी झन् अचम्मित छन्। छाप लगाउनुअघि कसरी आफ्नो चिह्न ठम्याउने, छाप लगाइसकेपछि कसरी मतपत्र पट्याउने भनेर पनि कसैले जानकारी दिएको उनले गाउँमा देखेनन्। "एउटा मतपत्रमा एउटा मात्र छाप हान्नुपर्छ भन्ने त हामीले ०१५ सालमै बुझेका थियौँ," उनी भन्छन्, "तर, अचेल यति सामान्य कुरा पनि सबैका कानमा नपुगेको देखियो।" सुनसरी क्षेत्र नम्बर ५ का यी मतदाताका मनमा अहिले यस्ता प्रश्न मडारइिरहेका छन्, आजको जमानामा पनि सरकारले मतदातालाई किन शिक्षित बनाउन नसकेको होला ? मोबाइलमा एक से एक चिह्न पत्ता लगाउने, कत्ति नबिराई नम्बर डायल गर्नेहरूले फराकिलो कागजमा छापिएका चिह्नमाथि कलमजस्तो छेस्काको छाप लगाउँदा के कारणले गल्ती गरे ? श्रेष्ठ मात्र होइन, अभूतपूर्व उत्साहका साथ मतदानमा सहभागी भएका नेपाली मतदातामध्ये धेरैको मनमा उठेको प्रश्न हो यो। फोटोसहित नाम दर्ता गरेका १ करोड २१ लाख ४७ हजार ८ सय ६५ मतदातामध्ये ७८ प्रतिशतले निर्वाचनमा सहभागिता जनाए। तर, उनीहरूको त्यो उत्साह त्यतिखेर निराशामा परण्िात भयो, जब आफूले जाहेर गरेको मतले मान्यता पाएन। इचोल, सुनसरीकै मनकुमारी श्रेष्ठ, ७५, भन्छिन्, "आफ्नो अधिकारबापत पाएको एउटा मत पनि बिगि्रयो। साहै्र दुःख लाग्यो। किन पहिला नै नसिकाएको भनेर त्यहीँ कर्मचारीलाई झपारेँ।" दुइटा मतपत्र हुन्छ भनेर कसैले नबताएका कारण एउटै मतपत्रमा दुईपटक छाप हानेको उनको भनाइ छ। सुनसरी-५ का ५३ हजार ६ सय ३४ मतदातामध्ये प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालीमा ४२ हजार ३ सय ४५ ले मतदान गरे। तीमध्ये ३ हजार ९ सय ६८ मत यस्तै कारणले खेर गए। यो संख्या कुल खसेको मतको ९ दशमलव ३७ प्रतिशत हो। मुलुकभर प्रत्यक्षतर्फ बढी मत बदर भएको छ। सबैभन्दा धेरै सुनसरी-६ मा मत खेर गएको छ, जहाँ ९ दशमलव ६० प्रतिशत मत बदर भएको छ। ४ हजार ७२ मत बदर भएको यस क्षेत्रमा विजेता उम्मेदवार मधेसी जनअधिकार फोरम नेपालका उपेन्द्र यादव र फोरम लोकतान्त्रिकका गफार अन्सारी मियाँबीच जम्मा ३ सय ८३ मतको अन्तर छ। नरसिंह-४, टप्रा, सुनसरीका मोहम्मद आजाद आलम, १९, का अनुसार धेरै गाउँलेले मतपत्रमा स्वस्तिक छापको सट्टा औँठा छाप नै लगाए। भन्छन्, "मतपत्र बुझ्दा उनीहरूले जसरी अधकट्टीमा ल्याप्चे लगाएका थिए, गोप्य मतदानस्थलमा गएर उनीहरूले त्यसैगरी आफूले रोजेको चिह्नमा हातैले मसी पोतिदिए।" जलपापुर-७, सुनसरीका लाल मोहम्मद, ४५, धेरै मत बदर हुनुमा नेताहरूको दोष देख्छन्। भन्छन्, "भोट माग्न आउनेहरूले भोट दिनू मात्र भने तर स्वस्तिक छापको उचित प्रयोगबारे कसैले गाउँलेलाई बताएन । नेताहरूको कमजोरीका कारण हाम्रो भोट बिगि्रयो।" निर्वाचन आयोगले त सकेन नै। मतदाता शिक्षाका नाममा धेरै राष्ट्रिय/अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्थाहरूले बजेट परचिालन गरेका थिए। तिनको पनि कतै उपस्थिति देखिएन। जसलाई मत चाहिएको थियो, तिनै दल र उम्मेदवारले समेत घरदैलोका क्रममा मतदाताका सम्भावित जटिलता र समस्या पहिल्याएर बुझाउने प्रयत्न गरेनन्। परण्िााम एउटै क्षेत्रमा पाँच हजारभन्दा बढी मतसमेत बदर हुन पुग्यो। निर्वाचन शिक्षा कार्यकर्ता रामचरत्रि यादवका अनुसार धेरै मुस्लिम बस्तीहरू यस्ता छन्, जहाँ घरमा महिला मात्र छन्। पुरुष वैदेशिक रोजगारीमा। ती अशिक्षित महिलालाई घरबाट निस्कन सामाजिक बन्देज छ। त्यसैले कतिपय महिलाले फोटोसहितको नामावलीमा नामसमेत लेखाएका छैनन्। लेखाएकामध्ये पनि मतदानसम्बन्धी शिक्षा दिने कार्यक्रममा सहभागी भएनन्। "सहभागिताका लागि बोलाउँदा छिटपुट पुरुष आउँथे, महिला त आउँदै आएनन्," यादव भन्छन्।

नेपाली काम खोज्दै विदेशतिर भारतीय चाहिँ नेपालमा

भैरहवा (रुपन्देही), पुस ९ - २६ करोड रुपैयाँको लगानीमा स्थापित यहाँको एक ठूलो चामल कुटानी उद्योगमा प्राविधिकतर्फका सबै कामदार भारतीय छन् । रुपन्देहीको धकधई-४ स्थित परासी मार्गस्थित सिद्धि विनायक एग्रो इन्डस्टि्रजका १ सय २५ कामदारमध्ये भारतीय कामदारको संख्या २० भन्दा बढी छ ।

अत्याधुनिक प्रविधिबाट चामल उत्पादन गर्ने उक्त उद्योगले कम्प्युटराइज्ड मेसिनतर्फका कामदार नेपाली नपाइएपछि भारतबाट झिकाउनु बाध्यता परेको बताएको छ । 'के गर्ने ? यहाँ दक्ष कामदार नपाइएपछि करिब २ दर्जन दक्ष जनशक्ति बाहिरबाट ल्याउनुपर्‍यो,' उद्योगका प्रबन्ध निर्देशक राम थापाले कान्तिपुरलाई भने, 'स्वदेशी दक्ष जनशक्ति पलायन भयो, भारी बोकेर कडा मजदुरी गर्ने कामदारबाट सबै काम हुन सक्दैन ।'  

कारिडोरमा स्थापित एउटा ठूलो सिमेन्ट उद्योगका सञ्चालकले पनि प्राविधिक काम गर्ने जनशक्ति देशमा नभएर भारतीय ल्याउनुपरेको बाध्यता सुनाउँछन् । सबै गरी करिब ४ सय कामदार, कर्मचारीमध्ये प्राविधिकतर्फ सबैजस्तो भारतीय छन् ।

उक्त सिमेन्ट कम्पनीमा भारतीय कामदार संख्या २० प्रतिशत रहेको कम्पनीको भनाइ छ । उसले अहिले मात्र एक सिनियर केमिस्ट नेपालमा नपाएर बीएसस्सी उत्तीर्ण भारत, उडिसाका एक अनुभवी युवकसँग सम्पर्क गरेको छ ।

उद्योग र आफ्नो नाम नलेखिदिन अनुरोध गर्दै ती उद्योगमा व्यवस्थापनले व्यावसायिक तथा प्राविधिक कामदारको आफूहरूलाई अभाव भइरहेको बताए । 'हामीकहाँ इन्डस्टि्रयल कल्चर (औद्योगिक संस्कृति) नभएर उद्योगमा काम गर्ने प्रावाधिक पाउनै गाह्रो छ,' उद्योगमै पुगेको बेला उनले कान्तिपुरलाई भने, 'सीपै नभएको कामदारलाई लिएर त उद्योग चलाउन सकिँदैन अनि भारतीय कामदारमै निर्भर हुनुपर्छ ।'

भैरहवा-लुम्बिनी सडकको बीचमा अवस्थित लुम्बिनी करिडोर क्षेत्रमा साढे २ दर्जन ठूला उद्योग छन् । यीमध्ये ५० प्रतिशत उद्योगको हिस्सा सिमेन्ट र अरू ५० प्रतिशतमा स्पिनिङ (धागो बनाउने), सिन्थेटिक, बोरा, आटा, मैदा, तेल, रड, चाउचाउ लगायतको छ ।

उद्योगमा प्राविधिक काम मात्र होइन पेसा, व्यवसायमा पनि भारतीय कामदारको यहाँ बढ्दो दबाब छ । टायर मर्मत गर्नेदेखि टायल लगाउनेसम्म, बोरा बोक्नेदेखि गिट्टी कुट्नेसम्म, दाह्री कपाल बनाउनेदेखि पसल चलाउनेसम्मको कमी छैन ।

एकातिर नेपाली युवाहरूको ठूलो संख्या काम नपाएको भन्दै खाडी र मलेसिया हानिएको छ, अर्कोतर्फ कामदार पाइएन भन्ने उद्योग, व्यवसायीहरूको गुनासो छ । आथिक वर्ष ०६९/०७० वैदेशिक रोजगारका लागि गएका करिब साढे ४ लाख कामदारमध्ये मलेसिया र खाडीका ६ देश -साउदी अरब, कतार, यूएई, कुवेत, बहराइन र ओमन) मा जाने कामदारका संख्या ४ लाखभन्दा बढी छ ।

ग्याप कहाँ छ ? 'व्यावसायिक तथा प्राविधिक तालिम केन्द्रको अभाव छ,' रुपन्देही सिमेन्ट संघका अध्यक्ष तथा सिद्धार्थनगर उद्योग वाणिज्य संघका उपाध्यक्ष ऋषिकेश अग्रवाल भन्छन्, 'यसका कारण औद्योगिक मजदुर उत्पादन हुन सकेका छैनन् ।' स्वदेशी कामदार अलिकता दक्ष हुनासाथ धेरै पैसा कमाउन तेस्रो मुलुक लाग्ने गरेकाले स्वदेशमा प्राविधिक कामदारको अभाव भएको उनको भनाइ छ ।

उद्योगीले विदेशी कामदार रोज्नुको एक मुख्य कारण मजदुर आन्दोलन पनि हो । नेपाली कामदार काममा लगाउने बित्तिकै हक हित नाममा अनेक माग राख्दै आन्दोलन गर्न थालि हाल्छन् । त्यसको सट्टा विदेशी कामदार राखे मजदुर आन्दोलनको समस्या नहुने उनीहरूको अनुभव छ । लुम्बिनी करिडोरकै उद्योगहरूमा पनि यो समस्या उत्तिकै छ । कामदारहरू पेसागत हक हितको मागभन्दा दलको माग लिएर अघि बढ्छन् भन्ने व्यवसायीको आरोप छ ।

स्वदेशी श्रम उपलब्ध भएसम्म कुनै पनि उद्योगले विदेशबाट ल्याउन नहुने तर्क गर्दै अग्रवाल श्रमिकले आफ्नो हकहितबारे माग राख्नु जायज भए पनि उद्योगै धाराशायी हुने गरी बन्द हडताल गर्ने संस्कृतिको विकास गर्न नहुनेमा जोड दिन्छन् ।

रुपन्देही सिमेन्ट उत्पादक संघका सचिव विदुर ढुंगानाले दलहरूले मजदुरलाई नभड्काउने हो भने कामदार, व्यवसायी दुवैको हित हुने बताउँछन् । 'जबसम्म दलहरूले मजदुरलाई पुच्छर बनाउन छाडैनन् तबसम्म कसैको पनि विकास हुँदैन,' उनले भने, 'भारतीयहरू काम गर्छन्, तबल लिन्छन् जान्छन्,

अमेरिकालाई चेतावनी

नयाँदिल्ली (एएफपी), पुस ६ - भारतका एक कूटनीतिज्ञलाई पक्राउपछि नग्न पारेर खानतलास गरिएको विषयमा उठेको विवाद समाधान गर्न अमेरिकी प्रयास असफल भएको छ । नयाँदिल्लीले शुक्रबार अमेरिकालाई 'समय परिवर्तन भएको' बुझ्न चेतावनी दिएको छ ।

डिसेम्बर १२ मा न्युयोर्कमा भारतका उप-वाणिज्यदूत देवयानी खोब्रागडेसँग प्रहरीले गरेको दुव्र्यवहारपछि उत्पन्न समस्या समाधान गर्न अमेरिकी राजदूत नान्सी पावेलले भारतीय विदेश मन्त्रालयका वरिष्ठ अधिकारीसँग वार्ता गरिरहेकी छन् । न्युयोर्कमा महिला कामदारलाई कम पारिश्रमिक दिएको आरोपमा उनी प्रहरी कारबाहीमा परेकी थिइन् । अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका अधिकारीहरूले भारतीय समकक्षीसँग विवाद समाधान गर्न तेस्रोपटक वार्ता गरेका थिए ।

अमेरिकी मार्सलले खोब्रागडेलाई नांगो पारेको सूचना सार्वजनिक भएपछि भारतलेे अमेरिकासँग उनीमाथिको आरोप फिर्ता लिनुपर्ने तथा माफी माग्नुपर्ने दाबी गरेको छ ।

विदेशमन्त्री जोन केरीले यस विषयमा खेद प्रकट गर्दै दुई मुलुकबीच महत्त्वपूर्ण सम्बन्ध बिग्रन नहुने बताएका थिए । अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका तेस्रो स्थानका पदाधिकारी विन्डी सेर्मानले यसै विषयमा भारतीय विदेश सचिव सुजाता सिंहसँग वार्ता गरेकी थिइन् ।

मन्त्रालयका उपप्रवक्ता म्यारी हार्फले पत्रकारहरूलाई हाल आफूहरू सम्बन्धलाई अगाडि बढाउनेमा केन्दि्रत रहेको बताए । यी प्रयासहरूले शुक्रबार भारत सरकारलाई मनाउन सकेको देखिएको छैन । उसले आफूलाई उदाउँदो शक्तिको रूपमा हेर्छ । अमेरिकाले उसलाई समान शक्तिको रूपमा सम्मान गरोस् भन्ने चाहेको छ । भारतीय संसदीय मामिला मन्त्री कमल नाथले अमेरिकाले माफी माग्नुपर्ने र भारतविरुद्ध यस्ता कार्य कुनै पनि हालतमा स्वीकार नगरिने पत्रकारहरूलाई बताए । 'अमेरिकाले बुझ्नुपर्छ कि विश्व परिवर्तन भएको छ, समय परिवर्तन भएको छ र भारत परिवर्तन भएको छ,' उनले भने ।  

उनले देवयानीको विषयमा अमेरिकाले देखाएको आचरण र प्रवृत्ति भारतका लागि मात्र नभएर, सबै मुलुकका लागि चिन्ताको विषय भएको र सबैले आफ्नो आवाज उठाउनुपर्ने धारणा राखेका छन् । विदेशमन्त्री सलमान खुर्सिदले अमेरिकी विदेशमन्त्री केरीसँग कडा वार्ता गर्ने संकेत दिएका छन् । उनले भारतको भ्रमणमा रहेका भेनेजुएलाका विदेशमन्त्रीसँग वार्तापछि यो घटजा क्रुद्ध बनाउने, पीडादायक तथा अस्वीकार्य भएको बताए । भारतीय जनता पार्टीका उपाध्यक्ष मुख्तार अब्बास नक्बीले अमेरिकाले खेद व्यक्त गर्नुभन्दा माफी माग्नुपर्ने बताए । ३९ वषर्ीया कूटनीतिज्ञलाई घरेलु कामदारलाई न्युयोर्कका लागि तोकिएको न्यूनतमभन्दा कम तलब दिएको र उनको प्रवेशाज्ञाका लागि गलत विवरण दिएको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो । उनी धरौटीमा रिहा भएकी छन् । अमेरिकी सरकारी वकिल पि्रत भराराले खोब्रागडेलाई अमेरिकी कानुनी राज्यको सिद्धान्तअनुसार पक्राउ गरिएको बताए । उनलाई यो अभियोगमा १५ वर्षसम्मको जेल सजाय हुन सक्छ । भारतले खोब्रागडेलाई हाल न्युयोर्कस्थित अमेरिकी नियोगमा सरुवा गरेको छ ।

३ बर्षभित्र यस्तो बन्दैछ चक्रपथ

 काठमाडौं । अबको तीन बर्षपछि काठमाडौंको चक्रपथ कुनै बिकशित मुलुकको झल्को दिनेगरि अन्तराष्ट्रियस्तरको बन्ने भएको छ । तीव्र गतिमा सवारी चलाउन मिल्ने गरी चार लेनको सडक । ७/७ मिटर चौडाइका दुई-दुई लेनको सर्भिस ट्याक्क र सडकको दुवैतर्फ साइकल लेन, अनि दायाँ-बायाँ मनग्ये हरियाली । पहिलो चरणमा कलंकीदेखि कोटेश्वरसम्म निर्माण सम्पन्न हुने ८ लेनको चक्रपथको तस्वीर हो यो । काठमाडौं चक्रपथ सुधार योजनाले कलंकी-कोटेश्वर चक्रपथको निर्माण कार्य सुरु गरिसकेको छ । नमुनाका लागि ललितपुरको भनिमण्डपदेखि एकान्तकुना चोकसम्मको ५ सय ५० मिटर सडक भने आगामी चैतसम्ममा निर्माण कार्य गरी सक्ने योजनाका प्रमुख अशोक तिवारीले जानकारी दिनुभयो । निर्माणसम्पन्न भएपछि यस्तो देखिने छ कलंकी चोक सडकको डिजाइन अनुसार बल्खुबाट स्वयम्भू जाने सवारीसाधनले कलंकीचोकमा भूमिगत मार्ग प्रयोग गर्न सक्नेछन् जसको लम्बाई ८ सय ४० मिटर हुने छ । यो बाटो निर्माण सुरु भएपछि सवारीसाधानलाई बैकल्पिक मार्गबाट हिडाउने तयारी सुरु भएको छ । जसका लागि ट्राफिक प्रहरीले गृहकार्य गरिरहेको छ । भूमिगत सडक निर्माण गर्न करिव एक बर्ष लाग्ने अनुमान गरिएको छ । भूमिगत सडकमाथिको आठ लेन सडक थानकोट-कलंकी हुँदै कालीमाटी जाने सवारी साधनकालागि हो । चक्रपथका सहायक लेनबाट आएका सवारीले पनि कालिमाटी तथा थानकोटतिर जान यही आठ लेन सडक प्रयोग गर्नेछन् । भूमीगत मार्ग बनाएपछि कलंकीको आकाशेपुल भत्काइने छ भने एकान्तकुना, सातदोबाटो र ग्वार्कोमा नयाँ आकाशेपुल निर्माण गरिने छ । यस्तो देखिने छ ८ लेनको चक्रपथ चीनको आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोगमा निर्माण सुरु रहेको यो सडक निर्माणको जिम्मेवारी भने चिनियाँ ठेकेदार संघाइ कन्स्ट्रक्सन गु्रप कम्पनीले ठेक्का पाएको छ । उक्त सडक निर्माणका लागि पाँच अर्व रुपैयाँ भन्दा बढी खर्च लाग्ने अनुमान गरिएको छ । सडक विस्तारकार्य चीनले गर्ने भएपनि सडकमा रहेका पोल र पाइप व्यवस्थापन भने नेपाल सरकारले नै गर्ने छ । उक्त कार्यका करिव ५० करोड रुपैयाँ खर्च लाग्ने अनुमान गरिएको छ । २०१६ मे १५ मा सम्पन्न गर्नेगरि सम्झौता भएको छ । कलकीमा बन्ने भूमीगत मार्गको स्केच चिनियाँ ठेकेदार कम्पनीले सम्झौता अनुसार काम सुरु गरेपनि बिजुलीको पोल व्यवस्थापन र खानेपानीका पाइप तथा ढल व्यवस्थापनका लागि विद्युत प्राधिकरण र काठमाडौं उपत्यका खानेपानी लिमिटेडले आफ्नो जिम्मेवारी बहन नगर्दा ४० महिनाभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्यका साथ काम गरिरहेको भएपनि केही ढिला हुनसक्ने अवस्था रहेको तिवारीले बताउनुभयो । यससँगै चक्रपथको कोटेश्वर-चावहिल कलंकी खण्डपनि निर्माण अगाडी बढ्ने भएको छ । चिनियाँ सरकारकै सहयोगमा एकै चरणमा सात बर्षभित्र यो खण्ड निर्माण सकिने तिवारीले जानकारी दिनुभयो

३ बर्ष भित्र निर्माणसम्पन्न भएपछि यस्तो देखिने छ कलंकी चोक :

                                                                                                                                             

नेपाल बर्बाद हुनु का कारण हरु हजुर पनि पढ्नुहोस

मेरो विचारमा तल उल्लेखित कारणले नेपालमा नेपालीपन
घट्दै छ.!!
१. नेपालीहरु गरिब हुनु. गरिबीले व्यक्तिगत
रूपमा नभए पनि सामाजिक रूपमा हिनताबोध
अवस्था मा जिन्दगि बिताउनु र सामान्य कुरा हरु
पनि पूर्ति गर्न हम्मे हम्मे पर्नु. अलि हुने खानेले
वा अलि अलि पैसा भएकाले जे
गर्यो तेही राम्रो लाग्नु.
२. पुर्बिय चिन्तन निकै उदार हुनु र सबै बिचारलाई
समेट्न खोज्नु तर आफुलाई राम्रो गर्ने र नराम्रो गर्ने
सबै विचार एकै हिसाबले सोच्नु. आफुलाई
पछी हानी गर्ने तत्व हरुलाई पनि छुट्याउन नसक्नु.
३. अनन्त काल
देखि चली आएको परम्परामा अनेकौ सस्कार थपिनु र
सबै मान्नु पर्छ भन्ने सोचले धेरै सस्कार हुनु र
आफैलाई बोझ हुनु.
४. देखाउने प्रबिती बढ्नु. आफ्नो आर्थिक हैसियत
भन्दा बढी चाड पर्वमा खर्च गर्नु.
५. आफ्नो प्रतिष्ठा खाली धन सम्पति पैसा मार्फत
मात्र प्रदर्सन गर्नु.
६.गरिबलाई मान्छेनै नगन्नु र समाज जात जाति दलित
आदि मा विभाजित हुनु. गरिब तथा दलितलाई
माथि उक्लने वातावरण सिर्जना हुन नदिनु.
७.आधुनिकता को नाममा सधै र सबै सस्कृतिलाई अन्ध
विस्वास को रूपमा देख्नु.
अरुका नराम्रा अथवा देखावटी परम्परालाई पनि सहजै
स्वीकार गर्नु.
८. भगवानलाई पुजा गर्न नया पिढीलाई लाज लाग्नु.
अझै भन्दा नया पिढीलाई कुनै धर्म कर्म
का कुरा नसिकाउनु या किताब पढ्ने बानी न
बसालिदिनु.
९. देशमा कम्युनिस्ट विचार फस्टाउनु. जसले सधै
धर्म तथा संस्कृतिको बिरोध गर्छ.
१०. कोठामा पैदा गरिएका, नेतृत्व वर्ग भ्रस्ट हुनु र
बिबेचना नगरी जनताको विचार नबुझी नेपाललाई धर्म
निरपेक्ष्य घोषणा गर्नु.
११. नेपाली हरुलाई आफ्ना पुराना चालचलन ओल्ड
फेसन लाग्नु अनि अरुहरुको विचार र टिभी फिल्म
का कुराहरु निकै रोमान्चक लाग्नु.
१२. पश्चिमा धर्म प्रचारकहरु बाट नेपाललाई टार्गेट
गर्नु. जस्तै नेपाल धर्म निरपेक्ष्य घोषणा गर्दा १००
बर्षमा नेपाल सच्चा इसाई देश बन्छ भनेर पोपले
घोसणा गर्नु .
१३. नेपालीहरु जो धर्म परिवर्तन गरि अरु धर्ममा गए,
उनीहरु लहै लहै मा लाग्नु. उनका बाबु आमा हरु
सस्कार हीन हुनु वा आफ्ना छोरा छोरीलाई संस्कार
सिकाउन नसक्नु अथवा छोरा छोरीहरु बाबु
आमाको संस्कृतिक सोच प्रति नकारात्मक सोच्नु.
बाबुआमालाई नगन्नु.
१४. पैसामा बिक्नु अथवा जागिरको रूपमा धर्म
परिवर्तन लै लिनु.
१५. नेपाली समाज पतन भ्रस्ट नैतिकहीन समाज तिर
अग्रसर हुनु.
१६. राजनीति प्रस्ट नहुनु र भ्रस्टहुनु र दण्ड हीन
समाज बन्नु ।

जय नेपाल !

Nepal battles misconceptions over Buddha’s birthplace

By Vishal Arora| Religion News Service,September 11, 2013

RNS () — Quick: Where was the Buddha born?

To hear many Indians talk, you’d think it was India, where he attained enlightenment and gave his first sermon.

But the people of Nepal know better — and they are eager to correct misconceptions about the Awakened One, considered one of the world’s most revered figures.

Next month, Nepal will circulate a new 100-rupee note with the imprint, “Lumbini: The Birthplace of Lord Buddha.” The currency is part of the government’s most recent effort to correct the record.

It comes amid protests following a promotional video on the private Indian channel Zee TV, which claimed the Buddha was born in India.

Zee TV corrected the error, but Nepal Cable TV Association blocked the channel when the new series on the life of Buddha premiered on Sunday (Sept. 8). The association’s chairman described the move as a way to prevent possible unrest in the country, which is predominantly Hindu but proud of its Buddhist heritage.

“We believe it was a mistake by Zee TV,” said association Chairman Sudhir Parajuli. “The official stand of the Government of India is that the Buddha was born in Nepal, but a few people not having sufficient knowledge proclaim that his birthplace is in India.”

Most scholars agree that Buddha was born in 623 B.C. in the sacred area of Lumbini located in the plains of southern Nepal. An inscription on a pillar erected by the Mauryan Emperor Ashoka in 249 B.C. testifies to it.

Still the misconception persists.

In 2010, Indian-American journalist Fareed Zakaria, host of CNN’s flagship foreign affairs show and editor-at-large at Time magazine, sparked protests in Nepal for stating in a book that the Buddha was Indian.

And just this Monday (Sept. 9) at a Buddhist function in Delhi, the state’s Chief Minister Sheila Dikshit referred to the Buddha, saying, “India has been fortunate that he was born here and today we find that his message spread to millions of people brings them solace and comfort all over the world.”

In April, a former TV journalist from Nepal, Rabi Lamichhane, returned to his country from the United States determined to clear the record. He did so by staging a marathon talk show that lasted 62 hours and 12 minutes titled “Lord Buddha was born in Nepal.” The marathon was certified by the Guinness World Records as the longest talk show.

दुध बिक्रीबाट गाउँमा करोड भित्रियो

तारानाथ आचार्य/बागलुङ, २४ मंसीर
सहकारीमा आवद्ध भएर दुधको उत्पादन गर्दै आएका जिल्लाका कृषकले एक वर्षमा मात्रै १ करोडभन्दा बढी रकम गाउँ भित्राएका छन् । दक्षिण बागलुङको कुश्मशेरा, अमलाचौर र नारायणस्थान गाविसका ४ सहकारीमा आवद्ध भएका किसानले दुध बेचेर करोडभन्दा बढी रकम गाउँ भित्राएका हुन् । केही बर्षअघिबाट सहकारीमार्फत दुध उत्पादन र बिक्री बितरण गर्दै आएका किसानले व्यवसायबाट सफलता हात पारेपछि उत्साहित बनेका छन् । गत अर्थिक बर्ष २०६९÷०७० को असार मसान्त सम्ममा किसानले १ लाख ६२ हजार ९ सय १४ लिटर दुध उत्पादन गरी बिक्री गरेको बलेवा नारायणस्थान सहकारी संस्थाका सदस्य प्रताप पौडेलले बताए । उक्त दुधको बिक्रीबाट १ करोड ५१ हजार २ सय ९६ रुपैयाँ गाउँ भित्रिएको सहकारीले जनाएका छन् । कुश्मीशेरामा रहेको पल्लोपाखा दुग्ध उत्पादक सहकारी संस्था लि., अमलाचौरमा रहेका कालिगण्डकी र नवनमुना दुग्ध उत्पादक सहकारी संस्था र नारायणस्थानमा रहेको बलेवा नारायणस्थान दुग्ध उत्पादक सहकारी संस्थाले संयुक्त रुपमा दुध संकलन गरी बिक्री गर्दै आएका छन् । अहिले पल्लोपाखा दुग्ध उत्पादन सहकारीमा आवद्ध ६० जना, कालिगण्डकी दुग्धउत्पादन सहकारीमा आवद्ध १ सय १२ जना, नवनमुना सहकारीमा आवद्ध ४५ जना र बलेवा नारायणस्थान सहकारीमा आवद्ध ४८ जना किसानले दुध उत्पादन गर्दै आएका छन् । ‘सानो सानो मात्राको दुधलाई संकलन गरी बिक्री गर्दा किसानलाई निकै फाइदा भएको छ’ बलेवा नारायणस्थान सहकारीका सदस्य प्रताप पौडेलले भने, ‘दुधको बिक्रीबाट आएको रकमले किसानलाई ठुलै आर्थिक सहयोग गरेको छ ।’ बिभिन्न गाविसमा रहेका दुग्ध उत्पादक सहकारीले उत्पादन गरेको दुधलाइ एकीकृत गरी बजार प्रर्वद्धन गर्ने उद्देश्यले ६ बर्षअघि ति सहकारीले संयुक्त बिक्री केन्द्रको स्थापना गरि कुश्मा बजारबाट दुध बिक्री बितरण गर्दै आएका छन् । अहिले ति सहकारीमध्ये कालीगण्डकीले ३ सय ५०, पल्लोपाखाले १ सय, बलेवा नारायणस्थानले १ सय २० र नवनमुनाले ६० लिटर दुध दैनिक उत्पादन गर्दै आएका छन् । दुधको उत्पादनमा सुख्खा मानिने सिजन चैत्र बैशाखमा समेत सहकारीले ६ सयदेखी ८ सय लिटर दुध उत्पादन गर्ने गरेको संयुक्त बिक्री केन्द्रका अध्यक्ष मुक्तिप्रसाद शर्माले बताए । किसानले उत्पादन गरेको दुधले गुणस्तरका आधारमा मुल्य पाउने उनको भनाई छ ।
दुध बिक्री गरेर आएको पैसाले घर चलाउन पुगेको कालिगण्डकी सहकारीमा आवद्ध कुश्मीशेराका रुद्र शर्माले भने, ‘अलिधेरै उत्पादन गर्न सके राम्रै आम्दामी गर्न सकिन्छ ।’ दुधको उत्पादनका लागि बलेवा क्षेत्रका किसानले व्यवसायिक रुपमा लोकल भैंसीको अलावा उन्नत जातका भैंसी र उन्नत गाईहरु समेत पाल्दै आएका छन् । बर्षा याममा दुधको उत्पादन उच्च हुने भएपनि सुख्खा याममा हरियो घाँसको अभावले दुधको उत्पादन घट्ने किसान बताउँछन् ।

४५ मिनेटमै ३३ करोड

काठमाडौं-सेयर बजारमा सोमबार जम्मा ४५ मिनेटमै ३३ करोड १४ लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भयो। राजनीतिक वातावरणमा सुधारका साथै बजारमा लगानीयोग्य पुँजी ९तरलता० बढेपछि सेयर कारोबार आकाशिएको हो।

कारोबार मापन गर्ने परिसूचक नेप्से ३७।९५ अंक बढेर ७७१।२ विन्दुमा पुगेको छ। यो अघिल्लो दिनको तुलनामा ५ प्रतिशतको वृद्धि हो।

प्राविधिक कारणले एक घन्टा ढिलो खुलेको सेयर बजारमा नेप्से परिसूचक उच्च अंकले बढेपछि तीनपटक 'सर्किट ब्रेकरु लगाएर कारोबार रोक्नुपरेको थियो। तीन घन्टा खुल्ने बजारमा तीनपटक सर्किट ब्रेकर लागेपछि लगानीकर्ताले जम्मा ४५ मिनेट मात्र सेयर किनबेच गर्न पाए।

दोस्रो संविधानसभाको निर्वाचन परिणामपछि एक–दुईपटक बाहेक अधिकांश दिन सेयर बजार बढेको बढ्यै छ। दैनिक आधा अर्बसम्मको कारोबार हुँदै आएको छ।

लोकतान्त्रिक आस्था भएका दलहरू मिलेर सरकार बनाउने अपेक्षा र बजारमा अत्यधिक लगानीयोग्य पुँजी हुनुले नै सेयर कारोबार उच्च दरले बढेको विश्लेषक बताउँछन्। सेयर कारोबार हुने कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था हेर्दा बजार यस्तरी बढ्नु नपर्ने उनीहरूको तर्क छ।

नबिल इन्भेस्टमेन्टका प्रमुख कार्यकारी प्रवीणरमण पराजुलीका अनुसार लगानी अवसर खुम्चिनु, ब्याज दर घट्नु, तरलता बढ्नु, राजनीतिक अवस्थामा सुधार आउनु लगायत सबै कारण एकैचोटि परेकाले बजार तीव्र गतिमा वृद्धि भएको हो। 'अन्य आधारभूत कारण विश्लेषण गर्दा भने यस्तरी बढ्नुपर्ने आधार भेटिँदैन, उनले सोमबार नागरिकसँग भने।

पराजुलीले बढ्दो बजार नहेरी लगानी गरिएका संस्थाको अवस्थाबारे पर्याप्त जानकारी लिएर मात्र सेयरमा पैसा हाल्न लगानीकर्ताहरूलाई सुझाएका छन्। 'लगानी गरिएका संस्था कुन अवस्थामा छन्, नियमन निकायका नीति कतातिर गइरहेको छ भनेर हेर्न आवश्यक छ, उनले भने, 'बजार सधैं बढ्छ भन्ने मान्यता लिएर लगानी गरिए भोलि समस्या पर्न सक्छ।

सेयर बजारमा सोमबार ९६ कम्पनीको ६ लाख ७३ हजार १ सय २३ कित्ता सेयर किनबेच भयो। सबैभन्दा बढी जलविद्युत्, बैंकिङ र बिमा कम्पनीको सेयर मूल्य बढेको छ।

कालिका सेक्युरिटिजका प्रबन्ध निर्देशक तथा स्टक ब्रोकर संघका अध्यक्ष नरेन्द्रराज सिजापति पनि 'राजनीतिक कारण र अत्यधिक तरलताले नै बजार बढेको बताउँछन्। केही समय अझै यही दरमा वृद्धि हुने उनको विश्लेषण छ।

'अहिले १० देखि १२ प्रतिशत ब्याजमा सेयरधितो कर्जा पाइन थालेको छ, उनले नागरिकसँग भने, 'अन्य क्षेत्रमा लगानीको अवसर नभएकाले बैंकहरूले सेयरमा सजिलै ऋण दिन थालेका छन्। यो कारणले बजार उकालो लागेको हो। विगतमा बैंकहरूले सेयरधितो कर्जामा १६ प्रतिशतसम्म ब्याज लिन्थे।

सय रुपैयाँभन्दा कम मूल्य भएका करिब दुई दर्जन संस्थामध्ये डेढ दर्जनको सेयर मूल्य सय रुपैयाँ माथि आइसकेको छ। विगतमा राम्रो मानिए पनि नीतिगत समस्यामा रहेका केही संस्थाको सेयर मूल्य बढ्दो बजारमा पनि खासै उकालो लाग्न सकेको छैन। क्षेत्रीयस्तरका बैंक तथा वित्तीय संस्थाको सेयर मूल्यमा तीव्र वृद्धि देखिएको छ। लघुवित्त तथा क्षेत्रस्तरका बैंक तथा वित्तीय संस्थाको सेयर पाइनसमेत छाडेको छ।

बिमा कम्पनीको सेयर मूल्यमा पनि तीव्र वृद्धि देखिएको छ। बिमा समितिले कुल दायित्वको डेढ गुणा सम्पत्ति हुनुपर्ने व्यवस्था गरेपछि ठूला लगानीकर्ताले मूल्य बढाएर सेयर बिक्री गरिरहेका छन्। यो नीतिका कारण चालु वर्षको नाफाबाट आउँदो वर्षदेखि बिमा कम्पनीहरूले जगेडा कोष बलियो बनाउनुपर्ने भएकाले लाभांश वितरण गर्न सक्दैनन्। यही कारणले मूल्य बढाएर ठूला लगानीकर्ताले फाइदा लिइरहेका छन्।

'अहिले बेच्नेभन्दा किन्ने लगानीकर्ता धेरै छन्, सिजापतिले भने, 'थोरै कित्तामा लगानीकर्ताले ध्यान दिएका छैनन्, ठूल्ठूलो कित्ता उठाउन थालेका छन्। उनले सानो कित्ता बोकेका लगानीकर्ताले पनि सेयर बिक्री गर्न छाडेको बताए।

'सानो कित्ता बेच्ने लगानीकर्ता निकै कम छन्, उनले भने, 'बिक्रीमा राखिएको छ भने तत्कालै बिक्री भइहाल्छ।

सोमबार नेपाल बैंक, एनबी बैंक, एनसिसी बैंक, एनआइसी एसिया, लक्ष्मी बैंकलगायतको सबैभन्दा बढी कित्ता सेयर किनबेच भयो। बढी मूल्य अन्तरले नेपाल एसबिआई, नबिल, एभरेस्ट, स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड र एनआइसी एसिया बैंकको सेयर बढेको छ। ९६ कम्पनीको कारोबार भएकामा जम्मा सात कम्पनीको सेयर मूल्य मात्र घटेको छ। तीन कम्पनीको सेयर मूल्य स्थिर छ।

११७५ अंक पुग्छरु

लगानीकर्ता तथा सेयर ब्रोकरहरू बजार बढ्ने क्रम सुरु भएकाले केही समयभित्र परिसूचकले पुरानो 'रेकर्डु तोड्ने बताउँछन्। २०६५ भदौ १५ गते नेप्से परिसूचक अहिलेसम्मकै उच्च १ हजार १ सय ७५ अंक माथि पुगेको थियो।

'बजारको वृद्धि क्रम हेर्दा परिसूचकले ६–८ महिनामा पुरानो रेकर्ड तोड्ने देखिन्छ, सिजापतिले भने, 'बढ्दो बजारमा लगानीकर्ताले होस गरेर पैसा लगानी गर्नुपर्छ।

इन्भेस्टर फोरमका कार्यवाहक अध्यक्ष राजकुमार तिमिल्सिना प्रत्येक ५ वर्षमा बजार बढ्ने प्रवृत्ति भएकाले पुरानो रेकर्ड तोडिने बताउँछन्।

सेयर लगानीकर्ता कम्पनी हाथवे इन्भेस्टमेन्ट नेपालका प्रबन्ध सञ्चालक अम्बिकाप्रसाद पौडेल पनि कारोबार रकम र बढ्दो प्रवृत्तिले १ हजार १ सय ७५ अंकलाई पछाडि पार्ने बताउँछन्। 'खुला बजारमा विश्वास राख्ने दलहरूले सरकार बनाए बजारले पुरानो रेकर्ड सजिलै भेट्टाउँछ, उनले भने।

नबिल इन्भेस्टमेन्ट बैंकरका पराजुलीले हल्लाका कारण बजार उकालो लागेकाले पुरानो रेकर्ड तोडिन सक्ने बताए। 'आधारभूत विश्लेषणले अहिलेकै मूल्य बढी भइसकेको देखिन्छ, उनले भने, 'हल्लाले बजार प्रभावित गर्ने भएकाले पुरानो रेकर्ड नछोला भन्ने अवस्था छैन।

उनले नियमन निकायहरूले कडा नीति लिइरहेका बेला लगानी गरिएका कम्पनीको आम्दानी घट्ने अवस्था देखिएकाले हल्लाको भरमा सेयरमा पैसा हाल्न नहुने बताए। 'निक्षेपमा दिने र कर्जामा लिने ब्याज अन्तर ९स्प्रेड दर० पाँच प्रतिशतमा झार्नुपर्ने कारणले बैंकहरूको नाफा प्रभावित हुन थालिसकेको छ, उनले भने, 'ऋण लगानी बढ्न सकेको छैन। यसले आम्दानीलाई असर गर्छ।

उनले सरकारी विकास खर्च नबढेको तथा ऋण लगानी पनि हुन नसकेका कारण लक्षित आर्थिक वृद्धि दर हासिल हुनेमा शंका भएको भन्दै अर्थतन्त्र नबढी उक्लिएको सेयर बजारमा लगानी गर्दा एकदमै सचेत हुनु आवश्यक रहेको बताए।

- See more at: http://www.nagariknews.com/feature-article/story/10861#sthash.WSUF27I0.dpuf

एमाओवादी संविधानसभामा जाने संकेत

निर्वाचनमा 'धाँधली' भएको भन्नेबारे छानबिन प्रक्रिया अघि बढाउन कांग्रेस-एमाले तयार भएपछि एमाओवादीले संविधानसभामा जाने स्पष्ट संकेत दिएको छ । कांग्रेस, एमाले र एमाओवादीका शीर्ष नेताहरूबीच भएको औपचारिक/अनौपचारिक छलफलमा धाँधली भएको भन्नेबारे छानबिन गर्नुपर्ने मुख्य मागलाई राजनीतिक रूपमा सम्बोधन गर्ने भएपछि ऊ संविधानसभामा जाने भएको हो ।

सभानुपातिकको अन्तिम सूची बुझाउने म्याद थप्न माग गर्दै निर्वाचन आयोगलाई लेखिएको संयुक्त पत्रमा सोमबार एमाओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले हस्ताक्षर गरेर संविधानसभामा जाने स्पष्ट जनाउ दिएका हुन् । एमाओवादीे मोर्चामा भएका दल मधेसी जनअधिकार फोरम, तराई मधेस लोकतान्त्रिका पार्टी, सद्भावना पार्टी, फोरम लोकतान्त्रिक पार्टीले पनि समानुपातिक सूची बुझाउने म्याद बढाउने माग पत्रमा हस्ताक्षर गरेका छन् ।

पत्र लिएर कांग्रेस-एमाले नेतासँगै एमाओवादी नेता पोस्टबहादुर बोगटी पनि निर्वाचन आयोग पुगेका थिए । 'हामीले संविधानसभामा नजाने भनेका छैनौं, हामीले उठाएका माग राजनीतिक रूपमा सम्बोधन गर्न तयार हुने देखिएपछि समानुपातिक सूची बुझाउने म्याद थप्न आग्रह गरिएको हो,' उनले कान्तिपुरसँग भने, 'राजनीतिक समितिको बैठकमा सकारात्मक छलफल भइरहेको छ ।'

समानुपातिक सूची बुझाउनेबारे छलफलै नगरेको एमाओवादीको अब त्यसतर्फ ध्यान केन्दि्रत हुने भएको छ । 'यो तीन दिनमा समानुपातिकको अन्तिम सूची तयार पार्न सकिने अवस्था पनि थिएन,' बोगटीले भने, 'हामीले उठाएका चासो सम्बोधन हुनेबित्तिकै हामी संविधानसभामा जान्छौं ।'

कांग्रेस र एमाओवादीबीच अनौपचारिक छलफलपछि एमाओवादी संविधानसभामा जान सकारात्मक भएको हो । दाहाल निकट स्रोतका अनुसार प्रमुख दलहरू सहमति नजिक छन् । 'सहमतिको सम्भावना बढै गएको छ,' लाजिम्पाट स्रोतले भन्यो, 'विशेष गरी हाम्रा मागमा कांग्रेस सकारात्मक छ । छलफल जारी छ, आगामी बैठकमा सहमति हुने सम्भावना छ ।' निर्वाचनमा धाँधली भएको भन्नेबारे छानबिन प्रक्रिया अघि बढाउन आयोग वा समिति बनाइने छ ।

निर्वाचनको मतगणता जारी भएकै बेला छानबिन नभएसम्म संविधानसभामा नजाने घोषणा गरेपछि एमाओवादीमाथि राष्ट्रिय/अन्तर्राष्ट्रिय दबाब परेको थियो । एमाओवादीभित्र पनि संविधानसभामा तत्काल जाने/नजानेबारे दुई धार थियो । पछिल्लो समय भने संविधानसभामा सहभागी भएर संविधान निर्माणका लागि संघर्ष गर्नुपर्नेमा सबै नेता सहमत हुन थालेका छन् ।

एमाओवादी नेता देवेन्द्र पौडेलले संविधानसभालाई पनि एउटा संघर्षको मोर्चा बनाउने बताए । 'संविधानसभामा गएर अग्रगामी संविधान बनाउने संघर्ष गर्नुपर्छ,' उनले भने, 'निर्वाचनको धाँधलीबारे पनि छानबिन प्रक्रिया सुरु भएपछि हाम्रो पार्टी संविधानसभामा जान्छ ।'

विगतको संविधानसभामा भएका सहमतिलाई कायम राखेर जाने, संविधानसभाबाहिर रहेका दललाई सहभागी गराउने प्रयास गर्नेमा प्रमुख दलबीच विवाद छैन ।

उच्चस्तरीय राजनीतिक समितिको म्याद थपेर राजनीतिक सहमति गर्ने प्रयास जारी रहेकाले एमाओवादीले केन्द्रीय समिति बैठक पुस दोस्रो साता सारेको छ ।

१२ बुँदे र विस्तृत शान्ति सम्झौता खारेज भएको वैद्यको घोषणा

काठमाडौं, पुस १ - नेकपा-माओवादीका अध्यक्ष मोहन वैद्यले १२ बुँदे समझदारी र विस्तृत शान्ति सम्झौता खारेज भएको घोषणा गरेका छन् ।

झण्डै एक साता चलेको केन्द्रीय समिति बैठकको निर्णय सार्वजनिक गर्न सोमबार राजधानीमा भएको पत्रकार सम्मेलनमा वैद्यले अब नयाँ शिराबाट सहमति खोजिनुपर्ने बताए ।

तत्कालिन विद्रोही माओवादीलाई शान्ति प्रक्रियामा ल्याउन २०६२ साल मंसिर ७ गते दिल्लीमा १२ बुँदे समझदारी भएको थियो ।

१० वर्षे लामो नेपाली गृहयुद्ध अन्त्य गर्दै २०६३ साल मंसिर ५ गते नेपाल सरकार र माओवादीबीच विस्तृत शान्ति सम्झौता भएको थियो । अहिलेसम्मको राजनीति यिनै सम्झौताको जगमा अडिएको छ ।

'१२ बुँदे समझदारी र विस्तृत शान्ति सम्झौता खारेज भइसकेको छ,' वैद्यले भने, 'अब नयाँ शिराबाट सहमति खोज्नुपर्छ ।' उनले सर्वपक्षीय गोलमेच सम्मेलनबाट राजनीतिक निकास निकाल्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।

अध्यक्ष वैद्यले दोस्रो संविधानसभा निर्वाचन बिथोल्न मंसिर ४ अघि विभिन्न ठाउँमा भएको बम विष्फोटको जिम्मा लिएका छन् ।

'जनताको लागि आवश्यक ठानेर कार्यकर्ताले बम पड्काएको हो,' उनले भने ।

वैद्यले पुष्पकमल दाहाल नेतृत्वको एमाओवादी सडकमा आए कार्यगत एकता हुन सक्ने बताए ।

'उहाँहरु सडकमा आउनुभयो भने कार्यगत एकता हुन सक्छ,' उनले भने, 'एमाओवादीका जितेका सभासद्ले राजीनामा दिनुपर्छ, समानुपातिकको सूची बुझाउनु हुँदैन ।'

तिर्खा मात्र मेट्दैन पानीले

पानी जीवनको लागि अत्यावश्यक छ । तर जाडोको मौसममा धेरैले पानी पिउन खासै ध्यान दिँदैनन् ।
यस्तै गर्मीको मौसममा पनि पानीको सट्टा अरु चिसो पेय पदार्थ नै धेरै पिउने गरिन्छ । त्यसले मानव स्वास्थ्यलाई कुनै फाइदा पुर्‍याउँदैन ।
शुद्ध र सफा पानी मानिसको लागि अमृत समान नै हुन्छ । अझ सुन्दरताका कायम राख्न साथै विभिन्न स्वास्थ्य समस्याबाट टाढै रहन पानीले महत्वपूर्ण भुमिका खेल्दछ । प्रशस्त पानी पिउँदा शरीर स्वस्थ र फुर्तिलो हुने डाक्टरहरु बताउँछन् ।
छाला स्वस्थ राख्न

प्रशस्त पानी पिउनाले तपार्इंको छाला स्वस्थ र तन्दुरुस्त रहन्छ । छालाले सम्पूर्ण शरीरलाई ढाकेर सुरक्षा प्रदान गर्ने हुँदा यसले राम्रोसँग काम गर्न प्रशस्त पानीको आवश्यकता पर्दछ ।
साथै विभिन्न प्रकारले छालाबाट बाहिरीने तरल पदार्थलाई व्यवस्थापन गर्न पनि पानी पिउनु आवश्यक छ । पानी कम पिउनाले छाला सुख्खा हुनुका साथै चाउरी पनि पर्छ ।
मृगौला स्वस्थ राख्न

मृगौलाले राम्ररी काम गर्न पनि पर्याप्त मात्रामा पानी पिउनु आवश्यक छ । मृगौलाले युरिक एसिड, युरिया, ल्याक्टिक एसिड जस्ता पदार्थ निस्काशन गर्ने काम गर्दछ र यी पदार्थ शरीर बाहिर निस्कन पानीमा घुलिनु आवश्यक हुन्छ ।
त्यसैले पानी प्रशस्त नपिउँदा मृगौलाले यस्ता पदार्थ निस्काशन गर्ने काम राम्ररी गर्न सक्दैन र यसले मृगौलामा विभिन्न समस्या निम्त्याउन सक्छ ।
तौल कम गर्न

प्रशस्त मात्रामा पानी पिउँदा भोक लागिरहने समस्यलाई नियन्त्रण गर्न सकिन्छ । पानीले धेरै समयसम्म पेट टन्न भएको महसुस गराउछ । पानीले शरीरमा चाहिने तरल पदार्थको मात्र पुर्ति गर्दछ साथै यसले शरीरमा रहेको बोसो घटाउन मद्दत पनि गर्दछ ।
जोर्नी बलियो बनाउन

शरीरका जोर्नीहरु बलियो, स्वस्थ तथा लचकदार बनाइरहन पानीले महत्वपूर्ण भुमिका खेल्दछ । प्रशस्त पानी पिउनाले जोर्नीहरु सुख्खा हुन पाउँदैनन् र यसले जोर्नीको घर्षण कम गरी दुखाइमुक्त राख्न सहयोग गर्दछ ।
माइग्रेनका बिरामीलाई अझ फाइदा

माइग्रेनका बिरामीका लागि पानी एक राम्रो औषधि हुन सक्छ । शरीरमा तापक्रमको अत्याधिक वृद्धिले पनि माइग्रेन निम्त्याउन सक्छ । शरीरमा पानीको अभावले माइग्रेन निम्त्याउन सक्ने हुँदा यसलाई नियन्त्रण गर्न प्रशस्त पानी पिउनु आवश्यक छ ।

बागलुङ–कुश्मीसेरा सडक ग्राभेल गरिने

१३ करोड लागत स्टिमेट गरिएको सडकको पहिलो ८ किमी ग्राभेलका लागि नेपाल प्रगती निर्माण सेवाले तीन करोड ९७ लाख रुपैयाँमा ठेक्का लिएको इन्जिनियर रामचन्द्र मिश्रले बताए ।

• 

जिल्लाको सबैभन्दा ठूलो आयोजनाको रुपमा सदरमुकाम देखि कुश्मीसेरा जोड्ने सडक ग्राभेलको काम शुरु गर्न सम्झौता भएको छ । जिविसको ग्रामीण पूर्वाधार तथा जिविकोपार्जन सुधार कार्यक्रम (ड्रिलिप) मार्फत निर्माण हुने २२ किमी सडकको पहिलो र दोश्रो प्याकेजको सम्झौता भइ काम शुरु भएको हो । १३ करोड लागत स्टिमेट गरिएको सडकको पहिलो ८ किमी ग्राभेलका लागि नेपाल प्रगती निर्माण सेवाले तीन करोड ९७ लाख रुपैयाँमा ठेक्का लिएको इन्जिनियर रामचन्द्र मिश्रले बताए । त्यसतै उक्त सडककै दोश्रो प्याकेजको ७ किमी खण्डमा लुम्बिनी रफिना संयुक्त निर्माण सेवाले तीन करोड ९३ लाख ९९ हजारमा ठेक्का लिएको हो । प्रगती निर्माणका केशर खड्का तथा लुम्बिनी रफिनाका कमल केसी र प्रमुख जिल्ला इन्जिनियर कृष्णप्रसाद पौडेलले सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेपछि आइतबारदेखि निर्माणको काम शुरु भएको हो । आगामी १५ महिना भित्र सडक ग्राभेल गर्ने गरी निर्माणको काम थालिएको पौडेलले बताए । कार्यक्रमले २२ किमी सडक खण्ड निर्माण गर्दा जग्गावालाको मुआब्जा दिने, प्रभावित क्षेत्रका महिला, जनजाती र दलित तथा अन्य सरोकारवाला लाइ शिप मूलक तालिम दिएर स्वरोजगार बन्न सक्ने बनाउने समेत लक्ष राखेको छ । ड्रिलिपले यस अघि सदरमुकाम देखि बिहुँको घोडाबाँधे सम्म पनि यस्तै प्रकृतिको सडक निर्माण गरेको थियो । २५ किमी सडक ग्राभेल गर्दा झण्डै दुइसय जनालाइ स्वरोजगार मूलक तालिम दिने तथा विभिन्न रचनात्मक काममा लगाउने समेत गरेको थियो । स्थानीय उपभोक्ता समिति मार्फत जिविकोपार्जन सुधारका कार्यक्रम गरिने मिश्रले बताए । सडक निर्माण संगै उक्त खण्डमा पक्की नाली, कल्भर्ट तथा गेजवे समेत निर्माण गरिने कार्यक्रम छ । ग्राभेल भएमा कुश्मीसेरा सम्म बाह्रै महिना सवारी संचालन हुनेछन् । जिल्ला सदरमुकाममा मात्र चार किमी पक्की सडक भएकोले बर्षादमा सबै ग्रामीण सडकमा सवारी संचालन नहुने समस्या पर्दै आएको छ । यसअघि ग्राभेल गरिएको घोडाबाँधे खण्डमा मात्र बर्षादमा नियमित सवारी चल्दै आएका छन् । पूर्वपश्चिम मध्यपहाडी लोकमार्गले पनि अधिकांस स्थानमा निर्माणको काम गरिरहेकोले अहिले सम्म बर्षादमा नियमित सवारी संचालन नभएर जिल्लाबासीले सास्ती खेप्दै आएका थिए । जिविसले अघिल्लो जिल्ला परिषदमा कम्तिमा ६ वटा सडकलाइ बाह्रै महिना संचालन गर्ने बनाउने निर्णय गरेपनि बर्षादमा चलेका थिएनन् । ती आयोजनामा खर्च बढी लाग्ने र श्रोत कम भएपछि संचालनमा आउन नसकेको स्थानीय विकास अधिकारी पुण्यविक्रम पौडेलले बताए । ‘क्रमागत रुपमा केही बर्षमा सडक नियमित बनाउन सकिन्छ’ पौडेलले भने,‘सानो श्रोत भएकोले चाहेजस्तो गरेर सडक नियमित चल्ने बनाउन सकिएको छैन ।’ भएका सडकलाइ हेरालो राख्ने र नियमित मर्मत गर्दा संचालन गर्न सकिने उनले बताए । यस अघि कुस्मीसेरा खण्डको यो सडकमा ट्रयाक खोल्न र मर्मतमा झण्डै एक अर्व खर्च भइसकेको अनुमान गरिएको छ ।

यसकारण भारु फालाफाल

काठमाडौ, मंसिर २९ - भारतीय रुपैयाँ (भारु) माग गर्नेको लामो लाइन हुने राष्ट्र बैंकका कार्यालयहरूमा अहिले लाइन स्वाट्टै घटेको छ । करिब १ महिनादेखि राष्ट्र बैंकमा लाइन छोट्टएिको मात्र होइन, सटही काउन्टरमा पनि फालाफाल भारु पाइन थालेको छ ।

'काउन्टरबाट एकजनालाई २ हजारका दरले दिँदा पनि दिनमा ७ लाख भारु जान्थ्यो,' राष्ट्र बैंकको वीरगन्ज शाखाका व्यवस्थापक शंकरप्रसाद आचार्य भन्छन्, 'एक महिनाजति भयो, भारु माग्नेको संख्या नगण्य छ ।' महिना दिनअघिसम्म भिड नियन्त्रण गर्न सुरक्षाकर्मीलाई हम्मे परेको उनी सम्भिmन्छन् ।

बजारमा हाताहात बढी मूल्यमा बिक्री हुने भएकाले रिक्सा, ठेलावाललगायत श्रमिकसमेत नागरिकता र रुपैयाँ बोकेर भारु सटही गर्न लाइन लाग्थे । १ सय भारु ८ रुपैयाँसम्म बढी (१ सय ६८ रुपैयाँ) मा बिक्री हुने भएकाले नाफा गर्न यसरी लाइन लाग्थे । बिहीबार दिउँसो वीरगन्ज कार्यालयमा भारु लिनेको लाइन थिएन । 'अहिले तोकिएकै विनिमय दरमै पर्याप्त भारु पाइएको छ,' उद्यमी विष्णु अग्रवाल भन्छन् । एक सय भारु बराबर १ सय ६० हुने गरी स्थिर विनिमय दर छ ।

गएको सोमबार भेट्न पुगेको वीरगन्ज उद्योग वाणिज्य संघको टोलीसँग गभर्नर युवराज खतिवडाले पनि भारु फालाफाल हुनुको कारण सोधेका थिए । सबै शाखा कार्यालयले भारुको माग घटेको सूचित गरेको डेपुटी गभर्नर महाप्रसाद अधिकारी बताउँछन् । 'तर कति घट्यो भन्ने कुराचाहिँ मंसिर मसान्तमा मात्र यकिन हुन्छ,' उनी भन्छन् ।

अर्थतन्त्रका सूचकहरूमा कुनै फेरबदल नआए पनि एकाएक सीमावर्ती बजारमा भारुको सहज उपलब्धताको कारण भारततर्फ ठूलो परिमाणमा अवैध रूपमा भएको सुन तस्करी नै भएको व्यवसायी बताउँछन् । नेपालबाट भारत सुन पठाउँदा तोलामै २ हजार भारु -३ हजार २ सय नेपाली रुपैयाँ) आम्दानी हुन थालेपछि दैनिक ठूलो परिमाणमा सुन अवैध रूपमा भारत गइरहेको छ । अत्यधिक सुन आयातले भारतीय अर्थतन्त्रमा असर गरेपछि पछिल्ला दिनमा त्यहाँको सरकारले सुन आयात नियन्त्रण गर्ने नीति लिएको छ । त्यहाँको सरकारले सुनमा भन्सार दर ह्वात्तै बढाएर १५ प्रतिशत पुर्‍याउनुका साथै बैंकहरूलाई मात्र सुन आयात गर्ने अधिकार दिएको छ । छोटो समयमा भारतले सुनको आयातमा २, ६, ८ प्रतिशत गर्दै १ महिनाअघि १५ प्रतिशत पुर्‍याएको थियो ।

सुनचाँदी धितोमा कर्जा दिन नपाउने व्यवस्था गरेको छ । वैध रूपमा सुनको आयात घटे पनि माग नघटेकाले अवैध कारोबार फस्टाएको रक्सोलका सुन व्यवसायी बताउँछन् । विवाहको मौसम माग दोब्बरले बढेको छ,' ती व्यवसायीले भने । वीरगन्ज नाकाबाट दैनिक ३० किलो सुन भारत जाने गरेको स्रोतको दाबी

छ । खासाबाट सुन भित्र्याई भारत चोरी निकासी गर्न 'ट्रान्जिट' का रूपमा वीरगन्ज प्रयोग हुँदै आएको छ । गत कात्तिक ५ मा पर्सा प्रहरीले एक व्यवसायीलाई १ किलो सुन अवैध रूपमा भारत लैजाने क्रममा नियन्त्रणमा लिएको थियो । प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) धीरजप्रताप सिंहका अनुसार वीरगन्जमा आधा दर्जनभन्दा बढी व्यवसायी सुनको अवैध कारोबारमा संलग्न छन् । 'केही ठूला घरानाले पनि यसमा लगानी गरेका छन्,' उनी भन्छन् । प्रहरीले निगरानी बढाएपछि सुन भरियाले मलद्वारमा लुकाएर सुन ओसारपसार गरेको प्रहरीको दाबी छ । भरियाले एक खेपको खर्च कटाएर २ हजार भारु पाउने गरेका छन् । नेपालबाट तस्करी हुने ९५ प्रतिशत सुन भारतको कोलकाता जाने गरेको व्यवसायीले बताउँछन् ।

भारतको केन्द्रीय बैंकले जनवरीदेखि  स्टेपल गरिएका र केरमेट गरिएको नोट नचल्ने भन्दै यस्ता नोट बैंकमा बुझाउन सूचना जारी गरेकाले पनि बजारमा भारु आपूर्ति भएको व्यवसायी बताउँछन् । उद्यमी अग्रवालका अनुसार नोटको आयु बढाउन त्यहाँको केन्द्रीय बैंकले यस्तो सूचना गरेको छ । कतिपयपले आफूसँग भएका यस्ता नोट बैंकलाई दिनुका सट्टा बजारमा पुर्‍याएका छन् ।  

वस्तुको आयात घटेकाले पनि बजारमा भारुको माग घटेको डेपुटी गनर्भर बताउँछन् । अमेरिकी डलरको घटबढको कारण अन्योल भएपछि व्यवसायीले आयात घटाएका हुन् । वस्तु आयातमा न्यूनबिजकीकरण गर्ने व्यवसायीले बंैकिङ प्रणालीबाट बिजकअनुसारको रकम पठाई बाँकी अनौपचारिक प्रणालीबाट पठाउँछन् । यसरी भारतमा पैसा पठाउँदा भारु नै पठाइन्छ । 'तर आयात नै घटेकाले अनौपचारिक रूपमा पैसा पठाउने क्रम स्वतः घटेको छ,' अधिकारी भन्छन् । वीरगन्ज भन्सार नाकाबाट २ महिनायता आयात घटेको छ । आयात २० प्रतिशतले घटेको भन्सार प्रमुख रामहरि अर्याल बताउँछन् ।

भारुको उपलब्धता बढेसँगै हुन्डीसमेत सस्तिएको छ । एक महिना अघिसम्म १ लाख रुपैयाँ भारत पठाउँदा कमिसनका रूपमा ७ हजार ५ सय रुपैयाँ तिर्दै आएका व्यवसायीले बुधवार १ हजार ५ सय रुपैयाँ मात्र तिरेका छन् । न्यून बिजकीकरण गरी सामान आयात गर्ने व्यवसायीले भन्सारमा घोषणा गर्ने रकम बराबरको प्रतीतपत्र (एलसी) खोलेर बाँकी रकम हुन्डीमार्फत पठाउँछन् ।' भारतबाट नेपालमा निकासी गर्न रोक लगाइएका चिनी, रासायनिक मलको पैठारीकर्ताले पनि भुक्तानीका लागि हुन्डीमार्फत रकम पठाउँछन् ।

चुनाव पनि हो कारण

बजारमा भारु आपूर्तिको कारण संविधानसभा निर्वाचन पनि रहेको राष्ट्र बैंकको अनुमान छ । कतिपय उम्मेदवारले संस्थागत र व्यक्तिगत गरी दुई स्रोतबाट चुनाव खर्च पाएका थिए । भारतीय संस्थापनले आफू निकटका पार्टी र उम्मेदवारलाई चुनाव खर्च बाँडेको थियो । नेताको औकात हेरी तिनले खर्च बाँडेका थिए । यसबाहेक कतिपय उम्मेदवारले सीमापारि रहेका नातागोता तथा जातिगत संस्थाबाट खर्च थापेका थिए । रोटीबेटीको सम्बन्ध भएकाले पारिका नातेदारले नेपालमा चुनाव लडेका उम्मेदवारलाई सहयोग गरेका थिए । यसबाहेक सिमापारि रहेका जातीय संस्थाले यताका उम्मेदवारलाई जातका अधारमा पनि खर्च पठाउने गर्छन् । यस्तो सहयोग भारुमै हुन्छ ।